AKTÜATÖR SEÇİMİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSULAR?

AKTÜATÖR SEÇİMİNDE DİKKAT EDİLECEK HUSULAR?

Doğru Aktüatör Seçiminin Püf Noktaları

Aktüatörlü, motorlu vanaların kendilerinden beklenilen performansı yerine getirebilmeleri için işletme şartlarına ve vana göre doğru pnömatik ve elektrikli aktüatörün seçilmesi şarttır.

Seçim için aktüatörlerin 6 bar basınçtaki tork değeri dikkate alınır. Vanalar kataloglarında belirtilen tork değerleri, sıvı akışkanlarda (su ve yağlama yapmayan diğer malzemeler) ve belirtilen ortalama sıcaklık ve ortalama basınç değerlerine göre tespit edilmiş  açma kapama değerleridir.

Aktüatör seçimi Kullanılacak Akışkanın Türü, İşletme Basıncı, İşletme sıcaklığı dikkate alınarak yapılır. Basınç ve sıcaklığın özellikle üst limitlerde süreklilik arz edip, etmediği önemlidir. Süreklilik arz eden üst limitlerde emniyet payı %10 arttırılmalıdır. 

  • Aktüatör tespitinde, akışkana bağlı olarak değişmekle birlikte genel olarak vana tork değerlerine çift etkililerde %25 emniyet payı ilave edilir. (1,25 ile çarpılır). Tek etkililerde ise %35 emniyet payı ilave edilerek 1.35 oranıyla çarpılmalıdır. Tek etkili aktüatörlerde yay gücü zamanla belli oranlarda azalır. Lug tip kelebek vanalarda vana gövdesi daha fazla civatayla sıkılmış olacağından wafer tiplere göre %5-10 daha fazla emniyet payı (1,35 ile çarpılır) dikkate alınmalıdır. Üç yollu (te) sistemlerin kullanıldığı tesisatlarda vana tork değerleri 1,5 değeri ile çarpılmalıdır.
  • Aktüatör takılan vanalar test yapılarak sevk edilmelidir.
  • Hava ile yapılan testteki basınç değeri su veya akışkan ile yapılan testin 1,5 katına eşit olduğundan 4 bar hava testi, 6 bar su veya akışkan ile yapılan teste denk gelir.
  • Elektrikli aktüatör takılan vanalar, aktüatörün voltajına uygun bir elektrik beslemesi ile kontrol edilmelidir.
  • Kelebek vana ile kullanılacak aktüatörler muhakkak surette strok ayarlı olmalıdır. Vananın kesin sızdırmazlığı ancak strok ayarı ile sağlanabilir. 90 derece yerine sızdırmazlığın sağlandığı 87-88 derecede kullanılmalıdır. Aksi takdirde klape contaya gömülüyor, güçlü aktüatör contayı oynatıyor. Pnömatik Aktüatör takılan kelebek vanalar 3,5-4 bar normal hava ortamında fonksiyonellik testine tabi tutularak, aktüatörün yeterli olup olmadığı görülebilir.
  • Doğalgaz gibi güvenlik unsurun ön planda olduğu uygulamalarda tek etkili aktüatör tercih edilmelidir.
  • Normal şartlar altında, hidrodinamik tork yatak torkunu karşılayabilir yada geçebilir. Hidrodinamik tork vana tesisatlarında doğru uygulamayı seçmeye yardımcı olarak düşünülmelidir.
  • Flanşlı vanalarda, flanşlar arasındaki sıkılığa göre tork değeri değişibilir, artabilir.

 KULLANILACAK AKIŞKAN TÜRÜNE BAĞLI OLARAKTA DEĞİŞİLİKLİK GÖSTERİR:

  • Çimento gibi katı parçacıklar içeren akışkanlar daha güçlü aktüatör gerektirir. Çimento için 1,5 değeri ile çarpılmalıdır vana tork değeri. Vananın açılıp, kapanması zorlaşır.
  • Kuru gazlar, koyu ve aşındırıcı akışkanlarda vana tork değerleri %30-35 oranında artabililir. Katı malzemeler için (yağlama yapmayan malzemeler, kuru gaz) emniyet payıyla birlikte vana tork değerleri 1.6 ile çarpılmalıdır.
  • Yağ gibi yüksek yağlayıcı akışkanlarda tork değerleri %11-15 oranında düşebilir. Yağlı malzemeler (temiz, aşındırıcı olmayan yağlama malzemeler) için vana tork değerleri 0,85 ile çarpılabilir.

İŞLETME BASINCINA GÖRE TORK DEĞERİ DEĞİŞİR;

  • Basınç arttıkça vana tork değeri dolayısıyla aktüatörün tork değeri artmalıdır. Vana tork değerinin artması demek daha güçlü aktüatör demektir. Basıncın sürekliliği önemlidir. Sürekli yüksek basınçta çalışacak otomatik vanada aktüatör daha güçlü seçilmelidir. Genel itibariyle sanayide basınçlı hava sistemlerinde kullanılan basınç 6 bardır. Bazı noktalarda ve uygulamalarda 5 bara kadar düşmektedir. Dolayısıyla vana tork değeri, düşük basınçlarda PN16 ve PN10 basınclarındaki değere göre bir hayli düşer.

İŞLETME SICAKLIĞINA GÖRE TORK DEĞERİ DEĞİŞİR:

  • Sıcaklık arttıkça, elastomer sertleşir ve vana tork değerleri artacağından emniyet payı arttırılmalıdır. Sıcaklılığın süreklilik arz eden değeri önemlidir. Sürekli yüksek sıcaklıkta basınçta çalışacak otomatik vanada aktüatör daha güçlü seçilmelidir. Sızdırmazlık contaları düşük sıcaklıklara zarar görmeden dayanabilir. Bazı akışkanlar sıcaklık limitlerini sınırlayabilir ve sızdırmazlık contasının ömrünü azaltabilir. 135 C den yüksek sıcaklıklarda kesinlikle viton contalar kullanılmalıdır.
Previous article FABER SOLENOİD VANALARI, VALFLERİ BUHAR, SU, YAKIT AKIŞKAN HATLARINDA OTOMASYON İLE VERİMLİLİK ARTIŞI SAĞLIYOR.
Next article FABER PASLANMAZ ÇELİK KÜRESEL VANALARI MAKİNA SANAYİNE AVANTAJ SAĞLIYOR